Poziomy biegłości i efekty uczenia się

Ośmiopoziomowa skala stosowana w DigComp 2.2

Biegłość według DigComp opisuje, jak dana osoba wykonuje zadanie cyfrowe, a nie liczbę znanych jej aplikacji. DigComp 2.2 wykorzystuje ośmiopoziomowy model wprowadzony w DigComp 2.1. Poziomy łączą trzy wyznaczniki: złożoność zadania, samodzielność danej osoby oraz związane z zadaniem wymagania poznawcze.

Osiem poziomów tworzy cztery szerokie zakresy:

Postęp poznawczy często przebiega od zapamiętywania, przez rozumienie i stosowanie, po ocenianie i tworzenie. Czasowniki te stanowią przydatne wskazówki, ale żaden pojedynczy czasownik nie przesądza o poziomie. Należy przeczytać cały opis. „Tworzy folder” może nadal oznaczać zadanie podstawowe, natomiast „tworzy nowy model zarządzania dokumentacją dla całej organizacji” może wymagać wysoce specjalistycznego osądu.

Samodzielność i złożoność zadania należy rozpatrywać łącznie. Osoba działająca samodzielnie przy znanym, rutynowym zadaniu nie osiąga automatycznie poziomu zaawansowanego. Osoba posługująca się listą kontrolną podczas nieznanego incydentu może działać ze wsparciem, nawet jeśli temat brzmi specjalistycznie.

Przykładowy scenariusz z administracji publicznej

Czworo urzędników przetwarza ten sam rodzaj przychodzącego zbioru danych.

• Amir postępuje zgodnie z instrukcjami wyświetlanymi na ekranie, aby zapisać zbiór we wskazanym folderze. Przypomina to Poziom 1.
• Bea samodzielnie stosuje przyjętą w jednostce konwencję nazewnictwa i prosi o pomoc tylko w razie potrzeby. Przypomina to Poziom 2.
• Carlos wykonuje rutynowy import i bez pomocy koryguje znany problem z separatorem. Przypomina to Poziom 3.
• Dana wybiera spośród kilku metod importu nierutynowego zbioru danych, dostosowuje procedurę i dokumentuje rozwiązanie dla współpracowników. Dowody wskazują na poziom wyższy od podstawowych i mogą odpowiadać zakresowi zaawansowanemu, zależnie od złożoności oraz zapewnionego wsparcia.

Zadanie EPSO zazwyczaj dostarcza wystarczających dowodów dotyczących zachowania, aby można było rozróżnić odpowiedzi. Wybierz opis, który znajduje potwierdzenie w scenariuszu, a nie najbardziej pochlebną interpretację nazwy stanowiska.

Częste nieporozumienie

Liczba lat doświadczenia nie jest poziomem DigComp. Pracownik z długim stażem może nadal potrzebować wsparcia przy korzystaniu z nieznanego systemu. Nowy pracownik może samodzielnie rozwiązać jasno określone zadanie cyfrowe.

Sama niezależność nie oznacza poziomu Zaawansowanego. Poziomy 3 i 4 już obejmują samodzielność. Zaawansowany sposób działania oznacza ponadto większą różnorodność zadań, ocenianie, dostosowywanie lub wspieranie innych.

Nie należy również przenosić obecnej czteropoziomowej skali DigComp 3.0 do pytania dotyczącego DigComp 2.2. W wersji 3.0 poziomy noszą nazwy Podstawowy, Średnio zaawansowany, Zaawansowany i Wysoce zaawansowany. W rozdziale 2 zachowano ośmiopoziomową skalę 2.2, ponieważ właśnie tę wersję wskazano w EPSO/AD/427/26.

Źródła oficjalne

• DigComp 2.1: osiem poziomów biegłości
• DigComp 2.2
• Ogłoszenie EPSO/AD/427/26

Interpretowanie tego, czego oczekuje się od osoby uczącej się

Efekt uczenia się określa, co dana osoba wie, rozumie lub potrafi zrobić po zakończeniu nauki. W DigComp przykłady pomagają przekształcić szerokie deskryptory kompetencji w obserwowalny sposób działania. DigComp 2.2 zawiera przykłady wiedzy, umiejętności i postaw w obrębie 21 kompetencji i poziomów biegłości; ramy nie zakładają, że każdy przykład jest obowiązkowy w każdym kontekście.

Aby zaklasyfikować efekt, zadaj trzy pytania:

• Wiedza: Co dana osoba wie lub rozumie? Typowe czasowniki to: wie, rozumie, wyjaśnia, rozpoznaje i rozróżnia.
• Umiejętność: Jakie działanie potrafi wykonać dana osoba? Typowe czasowniki to: wyszukuje, konfiguruje, porównuje, tworzy, weryfikuje i rozwiązuje problemy.
• Postawa: Jakie nastawienie kieruje wyborami danej osoby? Typowe wyznaczniki obejmują krytycyzm, odpowiedzialność, otwartość, ostrożność, ciekawość lub gotowość do wspierania innych.

Postawy nie są nieprecyzyjnymi etykietami osobowości. Nabierają znaczenia, gdy wpływają na zachowanie cyfrowe. „Ceni sprawdzanie źródła przed przekazaniem go dalej” to postawa; „sprawdza źródło, porównując je z pierwotną publikacją” to umiejętność. Dana osoba może znać zasadę, lecz jej nie stosować, dlatego nie należy łączyć tych kategorii.

Czasowniki opisujące działanie pomagają również określić poziom biegłości. „Postępuje zgodnie z instrukcjami” sugeruje wsparcie. „Wybiera odpowiednią metodę” sugeruje samodzielny osąd. „Ocenia alternatywne rozwiązania i doradza innym” sugeruje zaawansowany sposób działania. „Opracowuje nowatorską metodę rozwiązania wysoce złożonego problemu” wskazuje na zakres wysoce specjalistyczny. Przedmiot i kontekst nadal mają znaczenie: wybór pomiędzy dwoma rutynowymi szablonami nie jest równoważny z projektowaniem architektury informacji obejmującej całą administrację.

Przykładowy scenariusz EPSO

Gmina wprowadza wspólny system zarządzania sprawami. Efekt szkolenia brzmi:

Urzędnik potrafi porównać dostępne ustawienia udostępniania, wybrać ustawienie o najmniej szerokim zakresie uprawnień, które nadal umożliwia zespołowi prowadzącemu sprawę pracę, wyjaśnić wybór współpracownikom oraz ponownie go rozważyć po zmianie składu zespołu.

„Potrafi porównać” i „wybrać” opisują umiejętności. Wiedza wynika z rozumienia znaczenia zasady najmniejszych uprawnień. Ponowne rozważenie dostępu w miarę zmiany okoliczności świadczy o odpowiedzialnej postawie i samodzielnym stosowaniu wiedzy. Ponieważ pracownik wybiera spośród alternatywnych rozwiązań i wspiera współpracowników, scenariusz wskazuje na wyższy poziom niż samo wykonywanie ze wsparciem procedury z Poziomu 1.

Jeżeli odpowiedź egzaminacyjna stwierdza jedynie, że dana osoba „wie o istnieniu uprawnień”, nie odzwierciedla pełnego zakresu wykazanego działania. Jeżeli wskazuje, że dana osoba „tworzy nowy model kontroli dostępu dla całej administracji”, wykracza poza przedstawione dowody. Wybierz najwęższy poziom i efekt, które w pełni odpowiadają faktom.

Częste nieporozumienie

Rezultat zadania nie jest automatycznie efektem uczenia się. Zdanie „Raport został przesłany” informuje o tym, co się wydarzyło, ale nie wskazuje, czy pracownik rozumiał proces ani czy działał samodzielnie. Scenariusz musi zawierać obserwowalne dowody dotyczące osoby uczącej się.

Trudność nie jest tym samym co złożoność. Zadanie może wydawać się trudne, ponieważ użytkownikowi brakuje praktyki, choć pod względem struktury nadal jest proste. Biegłość według DigComp dotyczy zadania, samodzielności i wymagań poznawczych, a nie subiektywnej frustracji.

Wiedza, umiejętność i postawa nie są tym samym co pięć wymiarów. Należą do Wymiaru 4 DigComp 2.2. Obszar, kompetencję, biegłość i przypadek użycia opisują pozostałe wymiary.

Źródła oficjalne

• DigComp 2.2: przykłady wiedzy, umiejętności i postaw
• DigComp 2.1: biegłość i przykłady zastosowania

Przed interpretacją poziomu ustal wersję

DigComp 2.2 i DigComp 3.0 mają wspólną, stabilną strukturę pięciu obszarów i 21 kompetencji, lecz nie stosują tej samej skali biegłości. Prawidłowa interpretacja rozpoczyna się zatem od ustalenia wersji wskazanej w źródle lub pytaniu.

DigComp 2.2 wykorzystuje osiem poziomów, przejętych z wersji 2.1:

• Podstawowy: Poziomy 1 i 2
• Średnio zaawansowany: Poziomy 3 i 4
• Zaawansowany: Poziomy 5 i 6
• Wysoce specjalistyczny: Poziomy 7 i 8

DigComp 3.0 wykorzystuje cztery poziomy:

• Podstawowy
• Średnio zaawansowany
• Zaawansowany
• Wysoce zaawansowany

Cztery szerokie zakresy ułatwiają orientację, lecz nie uprawniają do mechanicznego zastępowania „Poziomu 6” poziomem „Zaawansowanym”. JRC zmieniło deskryptory i wprowadziło nowe efekty uczenia się w wersji 3.0. Formalne przyporządkowanie powinno wykorzystywać rzeczywiste stwierdzenia dotyczące odpowiedniej kompetencji, a nie polegać wyłącznie na dzieleniu ośmiu przez dwa.

Obie wersje oceniają postęp przez pryzmat złożoności zadania, samodzielności i wymagań poznawczych. Opisy w wersji 3.0 wskazują to wyraźnie: poziom Podstawowy obejmuje zapamiętywanie i wykonywanie prostych zadań ze wsparciem w razie potrzeby; poziom Średnio zaawansowany obejmuje samodzielne wykonywanie jasno określonych zadań i rozwiązywanie problemów; poziom Zaawansowany obejmuje ocenianie i stosowanie rozwiązań w zróżnicowanych złożonych zadaniach, dostosowywanie się do różnych kontekstów oraz wspieranie innych w razie potrzeby; poziom Wysoce zaawansowany obejmuje ocenianie i rozwiązywanie wysoce złożonych lub specjalistycznych problemów w celu tworzenia albo dostosowywania rozwiązań oraz kierowanie innymi w razie potrzeby.

W przypadku EPSO/AD/427/26 przypis w ogłoszeniu wskazuje publikację DigComp 2.2 z 2022 r. Oznacza to, że ośmiopoziomowa struktura stanowi punkt odniesienia właściwy dla tego egzaminu. DigComp 3.0 pozostaje istotny, gdy pytanie wyraźnie dotyczy najnowszych ram lub podczas analizy aktualnej polityki UE w zakresie umiejętności.

Przykładowy scenariusz z administracji publicznej

Jednostka ds. zasobów ludzkich aktualizuje poprzednią samoocenę opartą na DigComp 2.2. Pracownicy przypisano Poziom 5 w zakresie zarządzania danymi, ponieważ wykonuje ona zróżnicowane zadania i wspiera współpracowników. Nowy formularz wykorzystuje oznaczenia DigComp 3.0.

Bezpieczne rozwiązanie nie polega na automatycznej zmianie „5” na „Zaawansowany”. Oceniający powinien porównać dowody z aktualnym stwierdzeniem dotyczącym kompetencji i efektami uczenia się, potwierdzić wykazaną złożoność i samodzielność oraz odnotować wynik według kryteriów wersji 3.0. Wynikiem może być poziom „Zaawansowany”, ale musi on znajdować potwierdzenie w zmienionym deskryptorze.

W zadaniu EPSO, które pyta wyłącznie o to, do którego zakresu wersji 2.2 należy Poziom 5, odpowiedź brzmi po prostu: Zaawansowany. Relacja między poziomem a zakresem jest jednoznaczna w obrębie wersji 2.2; ostrzeżenie dotyczy przekształcania między wersjami.

Częste nieporozumienie

W wersji 3.0 stosuje się określenie Wysoce zaawansowany, natomiast w wersji 2.2 najwyższy zakres nosi nazwę Wysoce specjalistyczny. Traktowanie tych określeń jako zamiennych może wskazywać, że dana odpowiedź miesza wersje.

DigComp 3.0 nie dodał ani nie usunął obszarów kompetencji podczas zmiany skali biegłości. Nie uczynił również DigComp prawem wiążącym. Aktualizacja zmieniła ramy odniesienia.

Nie należy zakładać, że każdy poprzedni materiał mówiący o ośmiu poziomach jest „błędny”. Może on prawidłowo opisywać DigComp 2.1 lub 2.2, a EPSO/AD/427/26 celowo odsyła do wersji 2.2.

Źródła oficjalne

• DigComp 2.1 i jego ośmiopoziomowy model
• Rekord publikacji DigComp 2.2
• Poziomy biegłości DigComp 3.0

Kalibruj na podstawie dowodów, a nie statusu

Scenariusze dotyczące biegłości stają się łatwiejsze, gdy zaznaczysz trzy sygnały: złożoność, autonomię i wymagania poznawcze. Następnie sprawdź, czy dana osoba udziela wskazówek innym lub tworzy nowe rozwiązanie. Pomijaj sygnały prestiżu, takie jak staż, nazwa stanowiska czy drogie oprogramowanie, chyba że zmieniają one rzeczywisty charakter zadania.

W przypadku poziomu bazowego DigComp 2.2 przypomnij sobie drabinę ośmiu poziomów:

• Poziomy 1–2: Foundation
• Poziomy 3–4: Intermediate
• Poziomy 5–6: Advanced
• Poziomy 7–8: Highly specialised

W każdej parze wyższy poziom zwykle wskazuje większą samodzielność, złożoność lub wymagania poznawcze. Poziom 1 wymaga wskazówek przy prostych zadaniach; poziom 2 wykonuje proste zadania autonomicznie, korzystając ze wskazówek w razie potrzeby. Poziom 3 obejmuje dobrze zdefiniowane rutynowe zadania i proste problemy; poziom 4 dotyczy dobrze zdefiniowanych nierutynowych zadań i problemów rozwiązywanych samodzielnie. Poziomy 5 i 6 obejmują coraz bardziej różnorodne lub właściwsze rozwiązania, złożone konteksty i udzielanie wskazówek innym. Poziomy 7 i 8 dotyczą złożonych problemów z ograniczoną liczbą rozwiązań lub bardzo złożonych problemów z wzajemnie oddziałującymi czynnikami, wymagających integracji wiedzy oraz proponowania nowych pomysłów lub procesów.

Pod presją czasu eliminuj odpowiedzi sprzeczne ze wskazanym sygnałem. „Potrzebuje szczegółowych instrukcji” wyklucza opis osoby w pełni autonomicznej. „Tworzy oryginalne rozwiązanie obejmujące całą organizację dla bardzo złożonego problemu” wyklucza poziom Foundation i Intermediate. Gdy dowody lokują się między dwiema odpowiedziami, wybierz tę, która nie zawiera nieuzasadnionego twierdzenia.