Ważna zgoda: cztery filary i jedna pułapka

Zgodnie z GDPR ważna zgoda nie sprowadza się jedynie do zaznaczenia pola — musi spełniać cztery łączne warunki. „Dobrowolna” oznacza, że osoba, której dane dotyczą, ma rzeczywisty wybór, bez wywierania presji ani nakładania negatywnych konsekwencji w przypadku odmowy. „Konkretna” wymaga wyrażenia zgody na każdy odrębny cel przetwarzania, a nie udzielenia ogólnej zgody obejmującej wszystko. „Świadoma” wymaga jasnego i prostego wyjaśnienia, jakie dane są zbierane i w jakim celu. „Jednoznaczna” oznacza, że oświadczenie woli danej osoby musi być wyraźne, na przykład poprzez aktywne wyrażenie zgody, a nie milczenie lub domyślnie zaznaczone pola. Przykładowo strona internetowa, która łączy w jednym polu wyboru zgodę na analitykę, marketing i udostępnianie danych osobom trzecim, nie spełnia wymogów „konkretności” i „dobrowolności”.

Aby szybko rozpoznać nieważną zgodę, należy zwrócić uwagę na wszelkie oznaki braku rzeczywistego wyboru: z góry zaznaczone pola, łączenie zgody z akceptacją warunków świadczenia usług lub negatywne konsekwencje jej wycofania. Jeśli pytanie opisuje sytuację, w której zgoda jest ukryta w tekście zapisanym drobnym drukiem lub połączona z innymi prośbami, prawdopodobnie jest nieważna. Kolejna wskazówka: należy pamiętać, że milczenie lub bezczynność nigdy nie stanowią jednoznacznej zgody — RODO wymaga aktywnego działania potwierdzającego. Jeśli na egzaminie administrator danych twierdzi, że uzyskał zgodę za pomocą z góry zaznaczonego pola, można od razu uznać to za naruszenie wymogów, zgodnie z którymi zgoda musi być „dobrowolna” i „jednoznaczna”.

Aby zapamiętać podstawowe wymogi, można posłużyć się skrótem „FSIU” (Freely given — dobrowolna, Specific — konkretna, Informed — świadoma, Unambiguous — jednoznaczna). Aby sprawdzić swoją wiedzę, wyobraź sobie formularz zgody: jeśli nie możesz łatwo powiedzieć „nie” bez ponoszenia konsekwencji albo formularz łączy różne cele, zgoda nie spełnia wymogów. Poćwicz, przekształcając oświadczenie zawierające zgodę łączną w prawidłową wersję, w której każdy cel ma odrębną opcję wyrażenia zgody. To aktywne ćwiczenie utrwala różnicę między zgodą ważną a nieważną.